DPF Nedir, Tıkanırsa Ne Olur? Temizlik ve Rejenerasyon

DPF nedir?

DPF, dizel motorun ürettiği is parçacıklarını egzozda tutan partikül filtresidir. Yeni nesil dizel araçların büyük çoğunluğunda bulunur. Filtre dolduğunda birikmiş isi yakarak kendini temizlemesi gerekir. Bu sürece rejenerasyon denir.

Yani DPF zaten dolmak üzere tasarlanmış bir parçadır. Sorun, dolmasından değil, temizlenme fırsatı bulamamasından kaynaklanır.

Rejenerasyon nasıl çalışır?

Pasif rejenerasyon

Uzun ve akıcı yolda egzoz sıcaklığı yeterince yüksek olduğunda is, filtre içinde yavaşça yanar. Sürücü bunu fark etmez. Genel olarak bu temizlenmenin yaklaşık 300 °C'den sonra gerçekleşmeye başladığı belirtilir.

Aktif rejenerasyon

Pasif temizlik yetmezse motor beyni süreci kendisi başlatır. Egzoz sıcaklığını yükseltmek için ek yakıt püskürtülür, sıcaklık yaklaşık 600 °C civarına çıkarak is yakılır. Bu sırada şunları fark edebilirsiniz:

• Rölantinin biraz yükselmesi
• Fanın daha fazla çalışması
• Yakıt tüketiminin kısa süre artması
• Egzozdan farklı bir koku
• Start-stop sisteminin devre dışı kalması

Bunlar arıza değil, sürecin normal parçası olabilir. Mümkünse bu sırada motoru kapatmayın.

Serviste zorunlu rejenerasyon

Filtre belirli seviyeyi geçtiğinde ve araç kendini temizleyemediğinde cihazla işlem yapılabilir. Çok yüksek doluluk değerlerinde güvenlik nedeniyle işlem sınırlanabilir. Bu aşamada filtrenin sökülüp temizlenmesi ya da değişimi gündeme gelebilir.

DPF neden tıkanır?

Burada kritik bir fark vardır: is yakılabilir, kül yakılamaz. Zamanla biriken kül filtre hacmini kalıcı olarak azaltır.

DPF lambası yanarsa ne yapmalı?

Aracın kullanım kılavuzu her zaman ilk referanstır. Genel olarak:

1. Lamba sabitse, uygun ve güvenli koşullarda akıcı bir yolda sürüş önerilebilir. Genel olarak örneğin 60 km/s üstünde 15-30 dakikalık sürüş önerileri geçer, ancak aracın kılavuzuna uyulmalıdır.
2. Lamba sönmezse aracı getirin.
3. Motor lambası veya güç kaybı da eklendiyse, yol denemesi yapmadan kontrol ettirin.

DPF temizliği nasıl yapılır?

Filtrenin durumu değerlendirildikten sonra farklı yöntemler uygulanabilir:

• Cihazla rejenerasyon: İs oranı uygunsa.
• Sökülerek temizlik: Kül ve is daha etkili uzaklaştırılabilir.
• Değişim: Filtre hasarlıysa veya kapasitesi tükendiyse.

Temizlik katkıları ve yakıt ürünleri çok konuşulur. Hafif durumda destek sağlayabileceği iddia edilse de kül sorununu çözmez ve doluluğu yüksek filtreye mucize yapmaz. Önce değerler okunmalıdır.

Temizlenen DPF neden yeniden tıkanır?

Çünkü çoğu zaman temizlik, sonucu düzeltir ama nedeni düzeltmez. Şunlar kontrol edilmelidir:

1. Doluluk ve basınç farkı verileri
2. EGR valfi ve hava hattı
3. Enjektör ve yanma kalitesi
4. Turbo basıncı ve hava kaçakları
5. Termostat ve egzoz sıcaklık sensörleri
6. Kullanılan motor yağı standardı
7. Yağ tüketimi

Düzenli EGR valfi kontrolü ve doğru yağ kullanımı bu yüzden önemlidir.

DPF iptali yaptırmalı mıyım?

Sık aranan konulardan biri de DPF iptalidir. Filtreyi kaldırmak ve yazılımla kapatmak emisyon düzenlemeleri, muayene ve aracın yasal durumu açısından sorun yaratabilir. Aynı zamanda çevreye verilen zarar da artar. Aracın sağlıklı çalışması için önerilen yol, sistemi onarmak ve sorunun kaynağını gidermektir.

Tıkanmayı azaltmak için

• Aracı yalnızca çok kısa mesafede kullanıyorsanız ara ara daha uzun sürüşler planlayın.
• Rejenerasyon sırasında mümkünse motoru kapatmayın.
• Düşük küllü, üreticinin önerdiği yağı kullanın.
• Yağ değişimini geciktirmeyin.
• Motor arızalarını ertelemeyin.
• Kilometreden çok kullanımınızı ustaya anlatın.

Rejenerasyonu anlamaya yarayan belirtiler

Sürüş sırasında fanın daha fazla çalışması, rölantinin biraz yükselmesi, yakıt tüketiminde kısa süreli artış ve farklı koku, rejenerasyon belirtisi olabilir. Aracı hemen kapatmamak gerekir. Kısa yolculukta bu sürece sık rastlıyorsanız, bu kullanımın filtreyi yorduğunun işareti olabilir. Aracı kapattığınız anda süreç yarıda kalırsa bir sonraki sürüşte yeniden başlayabilir.

Yağ seviyesi yükseliyorsa

Aktif rejenerasyonun yarıda kalması, yakıtın motor yağına karışmasına yol açabilir. Bu durumda yağ seviyesi yükselir, viskozite düşer. Çubukta yakıt kokusu varsa ya da seviye artıyorsa önemsememek gerekir. Sık yarım kalan rejenerasyon hem DPF hem motor için bir uyarıdır. Yağ bakımı bu durumda daha önemli hale gelir.

Kül ve is arasındaki fark ne anlama gelir?

Rejenerasyon isi yakar; ama kül motor yağı ve katkılardan kalır, yanmaz. Bu yüzden servis verilerinde is yüzdesi düşükken bile fark basıncı yüksek görülebilir. Bu durumda rejenerasyon yerine söküp temizleme gibi seçenekler gündeme gelir. Bu ayrımı yapmayan temizlik önerileri kısa süreli sonuç verebilir.

Uzun yol denemesi her zaman doğru mu?

Sabit lamba için önerilen sürüş işe yarayabilir. Ancak aşağıdaki durumlarda sürüş denemesi yapmadan aracı getirin:

• Motor lambası da yanıyorsa
• Güç kaybı ve sınırlama varsa
• Dumanda belirgin değişim varsa
• Yağ seviyesi yükselmişse
• Rejenerasyon sırasında yeni sesler geliyorsa
• Lamba tekrar tekrar yanıyorsa

Şehir içinde kullanılan dizel için öneriler

1. Soğuk motorda çok kısa, sürekli aç-kapa kullanımdan mümkünse kaçının.
2. Haftalık kullanımınıza göre daha uzun bir sürüş planlayın.
3. Yağ ve filtre bakımını kullanım şekline göre takip edin.
4. Üreticinin önerdiği düşük küllü yağı kullanın.
5. Uyarıyı ertelemeyin.
6. Araç alacaksanız yıllık kullanım şeklinizi dürüstçe düşünün.

Sensör ve hortumlar

DPF değerleri basınç farkı ölçülerek hesaplanır. Basınç sensörü veya ince hortumları sorunluysa, filtre iyi durumda olsa bile sistem dolu sanabilir. Bu yüzden cihazla okunan sayıların mantıklı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Sensör değerlerine bakmadan filtre işlemi kararı vermek doğru olmaz.