Katalizör Arızası Belirtileri: P0420 ve Tıkanma

Katalizör ne yapar?

Katalizör, egzoz gazındaki zararlı bileşenleri kimyasal tepkimeyle daha az zararlı hale getirir. Bu tepkime için yüksek sıcaklığa ihtiyaç duyar. İçindeki hassas yapı zaman, ısı ve kirletici maddelerle yıpranır. Arıza iki şekilde görülür: Verim düşüklüğü ya da fiziksel tıkanma.

Bu ayrım önemlidir, çünkü belirtileri farklıdır.

Verim düşüklüğü ve tıkanma farkı

Yani P0420 kaydı olan araç normal gidebilir; tıkalı katalizörlü araç ise yokuşta adeta nefes alamaz.

Belirtiler

• Motor lambası
• Çürük yumurta benzeri koku
• Yokuşta veya yüksek devirde güç kaybı
• Motorun aşırı ısınması, kaput altında sıcaklık artışı
• Yakıt tüketiminde artış
• Emisyon ölçümünde kalma
• Bazı durumlarda egzozda tıkırtı

Katalizör gövdesinden gelen metalik tıkırtı iç yapının kırıldığını düşündürebilir.

P0420 ne anlama gelir?

P0420, katalizör sisteminin verimi eşiğin altında kaldı demektir. Motor beyni bunu lambda sensörleri ile değerlendirir. Normalde ön sensör hızlı değişirken arka sensör daha sakin olur. Arka sensör ön sensörü taklit ederse verim düşük kabul edilir.

Bu nedenle kayıt doğrudan katalizör değiştirin demek değildir. Önce neden araştırılmalıdır.

P0420 kaydını yanıltan sorunlar

• Arka veya ön sensörün yavaş çalışması
• Sensörden önceki egzoz kaçağı
• Tekleme
• Zengin veya fakir karışım
• Yağ ve antifriz yanması
• Soket, kablo veya ısıtıcı sorunu
• Sıcaklık sensörü hatası
• Üretici yazılım güncellemesi gerektiren durumlar
• Standart dışı egzoz parçaları

Özellikle yeni katalizör taktırıp aynı kaydı görenler için bu liste önemlidir.

Katalizörü ne bozar?

Tekleme

Yanmamış yakıt katalizörde yanarak aşırı ısı oluşturur. İç yapı eriyebilir. Bu nedenle yanıp sönen motor lambası ciddiye alınmalıdır. Bilgi için motor tekleme yazımıza bakabilirsiniz.

Yağ yakma

Yanan yağ katalizör yüzeyini kaplayabilir. Çözülmeden yeni parça takılırsa ömrü kısalabilir. Tüketim için araba neden yağ yakar yazımızı okuyabilirsiniz.

Antifriz

Conta kaçağı ile egzoza giden soğutma sıvısı da katalizöre zarar verebilir.

Darbe ve kalitesiz yakıt

Alttan alınan sert darbeler iç seramiği kırabilir. Kalitesiz yakıt ve uygun olmayan katkılar da etkilidir.

Kısa mesafe kullanımı

Bazı kullanım koşullarında katalizör yeterli sıcaklığa ulaşamayabilir. Bu tek başına çoğu zaman ana sebep olmayabilir, ama diğer sorunlarla birleşince etkisi artabilir.

Serviste kontrol sırası

1. Kayıtlar ve donuk veri okunur.
2. Canlı ön ve arka sensör verileri izlenir.
3. Tekleme, yakıt düzeltmeleri ve yağ tüketimi kontrol edilir.
4. Egzoz kaçağı aranır.
5. Sensörlerin tepkisi test edilir.
6. Tıkanma şüphesinde egzoz karşı basıncı ölçülür.
7. Sıcaklık farkı ve fiziki kontrol yapılır.
8. Sonuçlara göre onarım planlanır.

Karşı basınç ölçümü, "çekiş düşük, katalizör olabilir" şüphesini doğrulamanın yollarından biridir.

Değişim mi, temizlik mi?

Yakıt katkılarının ağır katalizör sorununu çözeceğini varsaymayın. Hafif birikimde sınırlı etki iddia edilse de eriyip kırılmış yapıyı onarmaz. Tıkanmış katalizörü kesip iptal etmek ise emisyon, yasal ve muayene açısından sorun oluşturur. Parça seçimi aracın motoruna ve yönetmeliğine uygun olmalıdır.

Değişimden önce ilgili yanma sorunu mutlaka giderilmelidir, aksi halde yeni katalizör de zarar görebilir.

Dizel araçlarda fark

Dizel araçta oksidasyon katalizörü, DPF ve bazen SCR birlikte çalışır. Sıcaklık ve basınç değerleri bu sistemleri birlikte etkiler. Tıkanma şüphesinde hangi parçanın sorumlu olduğu verilerle ayrılmalıdır.