MAP Sensörü Nedir? Arıza Belirtileri ve Kontrolü

MAP sensörü ne yapar?

MAP, emme manifoldu içindeki mutlak basıncı ölçer. Motor beyni bu değeri kullanarak motorun ne kadar yük altında olduğunu ve yaklaşık ne kadar hava aldığını anlar. Turbolu motorlarda aynı veya benzer sensörler turbo basıncının takibi için de önemlidir.

Bazı araçlarda MAF ve MAP birlikte, bazılarında yalnızca biri bulunur. Hangi sensör hangi aracın ana verisini oluşturuyor, motora göre değişir. Bu nedenle aynı sensörün arızası her araçta aynı belirtiyi vermez.

"Mutlak basınç" ne demek?

Motor kapalı ve kontak açıkken emme manifoldundaki basınç, dışarıdaki hava basıncına eşittir. İstanbul gibi deniz seviyesine yakın yerlerde bu değer yaklaşık 100 kPa, yani yaklaşık 1 bar civarındadır. Motor çalıştığında benzinli motorda rölanti sırasında emiş nedeniyle basınç düşer. Gaz açıldıkça basınç yükselir. Turbolu motorda yük altında atmosfer basıncının üstüne çıkar.

Bu basit bilgi bile sağlıklı bir ön kontrolün temelidir.

Arıza belirtileri

• Çekiş düşüklüğü
• Ani koruma moduna geçiş
• Fazla yakıt tüketimi
• Siyah duman veya yakıt kokusu
• Düzensiz rölanti
• Zor çalışma
• Hızlanırken tutukluk
• Turbo basıncı ile ilgili kayıtlar
• Motor lambası

Bu belirtilerin birçoğu turbo, hava kaçağı, EGR veya MAF kaynaklı da olabilir. Bu yüzden sensör değiştirmeden önce değerleri doğrulamak gerekir.

Kontak açık basit doğrulama

Motor kapalı ve kontak açıkken cihazda görülen basınç, bulunduğunuz yerin atmosfer basıncına yakın olmalıdır. Varsa barometrik sensör değeriyle de karşılaştırılır. Önemli sapma, sensör, soket ya da kablo sorununu düşündürür. Elbette bu testten geçmek sensörün her koşulda doğru okuduğunu kanıtlamaz; sadece iyi bir başlangıçtır.

Daha sonraki kontrol motor çalışırken yapılır. Benzinli rölantide basınç düşmelidir. Turbolu araçta yol testinde istenen ve okunan basınçlar karşılaştırılır.

Kontrol sırası

1. Kayıtlar okunur.
2. Kontak açıkken basınç değeri kontrol edilir.
3. Motor çalışırken basınç değişimi izlenir.
4. Sensör besleme, şase ve sinyal hatları değerlendirilir.
5. Hortum, kelepçe ve sensör bağlantısı incelenir.
6. Benzinlide vakum, turbolu araçta basınç kaçağı testi yapılır.
7. Sensör ucu ve yağ birikimi görülür.

MAP sensörü neden kirlenir?

Karter havalandırma gazları ve EGR kaynaklı kurum, emme hattındaki sensör ucunda birikebilir. Özellikle dizel motorlarda bu çok rastlanan bir durumdur. Sensörün ucu kirlenince ölçüm gecikebilir ya da sapabilir.

Temizlik için:

• Motor kapalı olmalı, soket çıkarılmalıdır.
• Sensör uygun yöntemle sökülmelidir.
• Elektronik uyumlu temizleyici kullanılmalıdır.
• Hassas uca dokunulmamalıdır.
• Kurumadan takılmamalıdır.
• O-ring sızdırmazlığı kontrol edilmelidir.

Kirlenme sürekli tekrar ediyorsa yağ taşınmasına, EGR'ye veya karter havalandırma sorununa bakılmalıdır. Sadece temizlemek geçici olabilir.

Turbo ile MAP arasındaki yanlış anlama

"Turbo basmıyor" şikâyetinin nedeni her zaman turbo değildir. Basınç kaçağı ya da turbo kontrol sisteminin hatası da aynı şikâyeti verir. Sensör değerleri sapmışsa, motor beyni gerçekte iyi çalışan turboyu da sınırlayabilir. Doğru teşhis, istenen basınç ile okunan basıncın birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Ayrıntılar için turbo arızası yazımızı okuyabilirsiniz.

MAP ve MAF karşılaştırması

Hangi sensörün ne kadar etkili olduğu motorun yönetim yapısına göre değişir.

Değişimden önce sorulacak sorular

• Kontak açık değer doğru mu?
• Kablo ve besleme kontrol edildi mi?
• Hortum ve hat kaçakları arandı mı?
• Sensör ucu kirli mi?
• Temizlikten sonra durum değişti mi?
• Değerler yol testinde mantıklı mı?

Bu soruların cevabı yoksa yeni sensör almak tahminle parça değiştirmek olur.

Araç kullanılmaya devam edilir mi?

Hafif şikâyetlerde kısa kullanım mümkün olabilir, ama hatalı yük bilgisi yakıt karışımını bozar. Benzinli araçta fazla yakıt katalizörü yorabilir, dizelde is ve DPF yükü artabilir. Koruma modu ya da güç kaybı varsa aracı zorlamayın.