Araba Titriyor, Neden? Rölantide, Yolda ve Frende Titreme

Titremeyi anlatmanın doğru yolu

"Araba titriyor" dendiğinde kaynak çok geniş olabilir. Doğru teşhisin ilk adımı şu üç soruya cevap vermektir:

• Ne zaman? Dururken, kalkışta, gaz verirken, sabit hızda ya da frende.
• Nerede hissediliyor? Direksiyonda, koltukta, pedalda veya tüm araçta.
• Motor devriyle mi, araç hızıyla mı değişiyor? Vites değişince titreme de değişiyorsa motor tarafı daha çok akla gelir.

Bu ayrımı yaptıktan sonra aşağıdaki başlıklara bakabilirsiniz.

Rölantide titreme

Araç dururken hissedilen titreme genellikle motor ya da takozla ilgilidir. Motorda bir silindir düzgün yanma yapmıyorsa tekleme başlar. Devir düşükken bu daha belirgin hissedilir.

Sık nedenler:

• Tekleme: Buji, bobin, enjektör, hava kaçağı veya kompresyon sorunu
• Motor takozu: Sağlam motor bile yıpranmış takozla kabine titreşim taşır
• Kirli gaz kelebeği ve hava kaçağı: Rölanti devri dengesizleşir
• EGR açık kalması: Yanma kalitesi düşebilir
• Çift kütleli volan: Bazı araçlarda takırtıyla birlikte titreşim yapar

Ayrıntı için motor tekleme ve rölanti dalgalanması yazılarına bakabilirsiniz.

Araba titriyor ve gaz yemiyor

Bu kombinasyon genellikle motorun gücünü düşüren bir soruna işaret eder. Silindir teklemesi, yakıt basıncı, hava kaçağı ya da turbo hattı incelenir. Motor lambası yanıp sönüyorsa yanmamış yakıt katalizöre gidiyor olabilir.

Sabit hızda titreme

Örneğin 90-120 km/s arasında başlayan ve direksiyonda hissedilen titreme çoğu zaman tekerlek tarafındandır:

• Balansı bozuk lastik
• Darbe almış, eğilmiş jant
• Lastikte kabarma veya düzensiz aşınma
• Gevşemiş bijon
• Rulman veya alt takım boşluğu

Koltukta hissedilen titreme arka lastik ve şaft tarafını da düşündürür. Çukura girdikten sonra başlayan titreme önemli bir ipucudur. Lastik hasarı güvenlik riski taşıyabilir, bu yüzden ertelenmemelidir.

Gaz verirken artan titreme

Gaz verince artan ve gazı kesince azalan titreme motor gücünün tekerleğe aktarıldığı hatta işaret edebilir:

• Aks kafası veya aks mili
• Motor ve şanzıman takozu
• Tekleme
• Şaft mafsalı
• Çift kavramalı şanzımanda kavrama

Kalkışta silkeleme yaşıyorsanız otomatik şanzımanlı araçlarda DSG veya EDC yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Frende titreme

Yalnızca frene basarken hissedilen titreme genellikle fren diskleriyle ilgilidir. Direksiyonda hissediliyorsa ön, koltukta hissediliyorsa arka takım akla gelir. Ayrıntılı bilgi için fren diski ne zaman değişir yazısına bakabilirsiniz.

Sert frende pedalda hissedilen hızlı titreşim ise ABS'in çalıştığını gösterebilir ve normal olabilir.

Soğukta titreyip ısınınca geçiyorsa

Soğuk çalıştırmada kısa süren sarsıntı dizellerde kızdırma bujisi, benzinlilerde buji veya sensör kaynaklı olabilir. Motor ısındıkça ortadan kalkıyorsa sorun kaybolmuş değildir; sadece koşula bağlıdır. Bu bilgiyi servise söylemek önemlidir.

Hangi titreme ne kadar acil?

Serviste nasıl çözülür?

1. Belirti yol testiyle doğrulanır.
2. Motor kayıtları ve silindir verileri okunur.
3. Lastik, jant, balans ve bijonlar kontrol edilir.
4. Araç kaldırılıp alt takım, rulman ve aks kafaları incelenir.
5. Takozlar gözden geçirilir.
6. Şanzıman verileri ve fren diskleri gerekiyorsa değerlendirilir.

Bu sıra, tek bir parçaya yanlış para harcamayı önler.

Titremeyi test ederken güvenlik

Titreme hakkında bilgi toplarken yolu ve trafiği öncelik yapın. Yanınızda biri varsa not alabilir. Aşağıdakileri güvenli koşullarda gözlemleyebilirsiniz:

• Araç boştayken titreme nasıl?
• Viteste beklerken artıyor mu?
• Belirli bir hızda başlayıp bitiyor mu?
• Gaz bırakınca azalıyor mu?
• Frene basınca değişiyor mu?
• Vitesi değiştirince hız aynıyken titreme değişiyor mu?

Son madde çok değerlidir: hız aynı kalıp motor devri değişince titreme değişiyorsa motor tarafı daha çok düşünülür. Devir değişse de aynı hızda devam ediyorsa tekerlek ve yürüyen aksam daha çok akla gelir.

Lastik kaynaklı titremede ek bilgiler

Balans kurşunu düşmüş olabilir, ama her titreme balans değildir. Çukur sonrası jantta eğilme, lastikte kabarma ve kuşak ayrılması olabilir. Lastiklerin yerini değiştirmek sorunu ön veya arka tarafa taşıyorsa önemli bir ipucu elde edilir. Lastik yaşı ve DOT kodu da bu kontrolde değerlendirilebilir.

Dizel ve benzinlide farklı bakış

Dizel araçta rölanti titremesinde enjektör dengesizliği, kızdırma ve volan daha sık gündeme gelir. Benzinli araçta buji, bobin, hava kaçağı ve gaz kelebeği ön plandadır. LPG'li araçta ateşleme parçaları ve ayar da incelenir. Bu farkları bilmek, doğru sorular sormayı kolaylaştırır.

Motor takozunu basitçe fark etmek

Vitesi P'ye veya boşa aldığınızda azalan ama D'ye geçince artan titreme, otomatik araçlarda takoz yorgunluğunu düşündürebilir. Kalkışta gövdeye gelen sert vuruntu da benzer. Tek bir takoz bile hissi değiştirebilir. Bu kontrol aracın önünde kimse yokken ve frene sağlam basarak yapılmalıdır, ama zorlama testi serviste yapılması daha güvenlidir.

Sık yapılan hatalar

1. Sadece balans yaptırıp sonuç almayınca aracı bırakmak
2. Yanıp sönen motor lambasını önemsememek
3. Kayıtları okutmadan buji ve bobin değiştirmek
4. Titreme varken uzun yola çıkmak
5. Çukurdan sonra başlayan titremeyi lastik kontrolü yapmadan sürmek
6. Fren titremesini "yolun etkisi" sanmak

Servise gelirken hazırlığınız

Şikâyetin görüldüğü kısa bir video veya ses kaydı yeterlidir. Son yapılan işlemleri, lastik değişimini, balatayı ve bakım tarihini de söyleyin. Bilgi ne kadar netse kontrol o kadar hızlı olur.