Turbo Arızası Belirtileri: Duman, Ses ve Güç Kaybı

Turbo nasıl çalışır?

Turbo, egzoz gazının döndürdüğü bir türbin ile motora sıkıştırılmış hava gönderen bir kompresörden oluşur. İki taraf aynı mile bağlıdır ve bu mil çok yüksek hızda döner. Yatakları motor yağıyla yağlanır ve soğutulur. Bu yüzden turbo sağlığı ile yağ kalitesi birbirine sıkıca bağlıdır.

Motor beyni turbo basıncını izler. Basınç hedefe ulaşmazsa ya da hedefi aşarsa güç sınırlanabilir, arıza kaydı oluşabilir ve araç koruma moduna girebilir.

Sık görülen belirtiler

• Belirgin çekiş kaybı
• Gaz verince siren veya ıslık benzeri ses
• Hava kaçırır gibi tıslama
• Mavi, siyah ya da yoğun duman
• Yağ tüketiminde artış
• Koruma moduna geçiş
• Düşük basınç (örneğin P0299) veya aşırı basınç (P0234) kayıtları

Bu belirtilerin hepsi başka nedenlerle de oluşabilir. Dolayısıyla "turbo bitti" sonucuna varmadan önce çevresel kontroller yapılmalıdır.

Duman rengi ne anlatır?

Renk yalnızca ipucudur. Aynı dumanı farklı parçalar verebilir.

En çok karışan sorun: basınç kaçağı

Intercooler hortumundaki bir yırtık, gevşek kelepçe veya çatlak boru, turbo sağlam olsa bile basınç oluşmasını engeller. Hatta turbo hedef basınca ulaşmak için daha hızlı dönebilir ve yorulabilir. Bu yüzden turbo sökülmeden önce sistem basınçla kaçak testine alınmalıdır.

Turbo hattı testi için ekipmanın bu basınca uygun olması gerekir. Hortumda ince bir yağ tabakası görmek ise tek başına arıza demek değildir; karter havalandırma sisteminden yağ buharı gelebilir.

Değişken kanatçık ve wastegate sorunları

Birçok modern dizel ve bazı benzinli motorda basınç kontrolü kanatçık (VGT) veya wastegate ile yapılır.

• Kanatçık sıkışması: Kurum nedeniyle kanatlar hareket edemezse düşük ya da aşırı basınç oluşur. Kısa yol kullanımı kurumu artırabilir.
• Aktüatör sorunu: Mekanizma veya elektronik kontrol hatası da benzer sonucu doğurur. Bazı parçalar ayrı olarak değerlendirilebilir.
• Wastegate açık kalması: Basınç yeterince yükselmez.
• Yakıt, sensör ve egzoz tıkanması: Tıkalı katalizör veya DPF, egzoz akışını kısarak aynı şikâyeti yaratabilir.

Yani bazen sorun turbonun kendisi değil, onu kontrol eden sistem ya da etrafındaki parçalardır.

Turbo neden bozulur?

Yağlama sorunu

Turbo arızalarında en sık anılan neden yağlamadır. Yağ hattının tıkanması, geciken yağ bakımı, uygun olmayan yağ ve düşük seviye, yatakları hızla yıpratabilir. Çok yüksek oranlar veren bazı internet iddialarına temkinli yaklaşmak gerekir, ama yağın kritik olduğu tartışmasızdır.

Yabancı cisim

Hava filtresi hattından giren bir parça kompresör kanatlarına zarar verebilir. Egzoz tarafından gelen parçalar da türbine çarpabilir.

Isı ve kullanım

Sert kullanımın ardından motoru hemen kapatmak eski motorlarda daha çok konuşulurdu. Yeni motorlarda sistem daha iyi yönetilse de sürüş sonrası kısa süre sakin kullanım zarar vermez.

Motorun kendisi

Aşırı karter basıncı ve yağ dönüş hattındaki tıkanma keçeyi zorlayabilir. Bu durumda yeni turbo da benzer şekilde yağ kaçırabilir.

Serviste kontrol sırası

1. Kayıtlar ve istenen-gerçek basınç verileri okunur.
2. Hortum ve boru hattı kaçak testine alınır.
3. Kanatçık veya wastegate hareketi ve aktüatör kontrol edilir.
4. Hava filtresi ve hat içi yabancı cisim incelenir.
5. Türbin ve kompresör mil boşlukları kontrol edilir.
6. Yağ besleme, dönüş ve karter basıncı değerlendirilir.
7. Egzoz tarafı karşı basıncı düşünülür.
8. Söküm sonuçlarına göre onarım seçenekleri konuşulur.

Değişimde yapılması gerekenler

Yeni ya da yenilenmiş turbo takılırken eski arızanın nedeni çözülmelidir. Aksi halde yeni parça da risk altındadır:

• Yağ ve filtre değiştirilir.
• Yağ besleme ve dönüş hatları temizlenir veya yenilenir.
• Intercooler ve borulardaki yağ ve parçacıklar temizlenir.
• İlk çalıştırmadan önce turbo yağlanması sağlanır.
• Hava filtresi kontrol edilir.
• Kayıtlar silinip yol testi yapılır.

Yağ tüketimi konusunda araba neden yağ yakar yazımıza bakabilirsiniz.

Sürücü olarak neye dikkat etmeli?

1. Yağ bakımını geciktirmeyin ve doğru yağı kullanın.
2. Motor soğukken yüksek devirden kaçının.
3. Çok kısa yol kullanıyorsanız kurum birikimini düşünün.
4. Yeni ıslık veya hava kaçağı sesini ertelemeyin.
5. Koruma moduna giren aracı zorlamayın.
6. Arıza kaydını sebepsiz sildirmeyin.