Krank Sensörü Arızası Belirtileri ve Test Yöntemi

Krank sensörü ne işe yarar?

Krank mili, pistonların hareketini dönme hareketine çeviren ana parçadır. Krank sensörü de bu milin hangi konumda olduğunu ve ne hızla döndüğünü motor beynine bildirir. Sensör çoğu zaman krank milindeki ya da volandaki dişli bir halkayı okur. Dişler sensörün önünden geçtikçe bir sinyal oluşur.

Motor beyni bu sinyale göre yakıtın ne zaman püskürtüleceğine ve benzinli motorlarda bujinin ne zaman ateşleneceğine karar verir. Devir saatinin gösterdiği değer de genellikle buradan gelir. Bu yüzden sinyal tamamen kesilirse birçok motor hiç çalışmaz.

En tipik belirti: sıcakta stop, soğuyunca çalışma

Krank sensörü arızasının en bilinen hikâyesi şudur: Araç sabah sorunsuz çalışır. Bir süre gittikten sonra ya da kısa bir mola sonrası motor aniden stop eder veya marş basar ama çalışmaz. Yarım saat bekletince araç yeniden çalışır.

Sebep, sensörün veya kablosunun ısınınca sinyal üretememesi olabilir. Motor kapandığında bölgedeki sıcaklık bir süre daha yükselebilir; bu yüzden şikâyet özellikle sıcak motoru kısa süre sonra çalıştırırken görülebilir. Bu tablo çok öğreticidir, ama tek başına kesin teşhis değildir. Yakıt pompası da benzer davranabilir.

Diğer belirtiler

• Marş basıp hiç çalışmama
• Sürüş sırasında aniden stop etme
• Tekleme ve düzensiz rölanti
• Hızlanırken ani kesilme
• Marşın uzaması
• Devir saatinin marş sırasında hareket etmemesi
• Motor lambası ve P0335-P0339 aralığında kayıtlar

Şunu unutmayın: Aralıklı arızalarda kayıt oluşmayabilir. "Lamba yanmıyor, demek ki sensör sağlam" sonucuna varılmamalıdır.

Devir saati testi: basit ama değerli

Araç çalışmıyorken marşa basın ve devir saatine bakın. Çoğu araçta göstergede hareket görülür. Cihazla bakıldığında marş sırasındaki devir kabaca 120-300 aralığında beklenebilir.

Değer sıfırda kalıyorsa motor beyni krank sinyalini görmüyor olabilir. Yine de bunu tek başına "sensör bitti" diye okumak doğru değildir. Kablo, soket, sensör besleme hattı ve okuma halkası da aynı sonucu verebilir. Bazı araçlarda gösterge hareketi farklı davranabileceği için en net bilgi cihaz üzerinden alınır.

İki tip sensör: endüktif ve Hall

Bu fark önemlidir, çünkü iki tipin testi farklıdır. Yanlış tip için yapılan bir ölçüm sağlam sensörü bozuk gösterebilir. Doğru değerler üreticinin verisine göre yorumlanmalıdır.

Serviste doğru teşhis sırası

1. Şikâyeti netleştirmek: Soğukken mi, sıcakken mi, ne kadar süre sonra?
2. Kayıtları okumak: Motor, immobilizer ve şanzıman modülleri dahil.
3. Marşta devir verisini izlemek: Sinyal var mı, düzgün mü?
4. Kablo ve soket kontrolü: Egzoz yakınında ısınmış, ezilmiş ya da oksitli bağlantılar sık bulgudur.
5. Tipine göre elektrik testi: Direnç, AC gerilim, referans gerilim ve şase.
6. Sıcak testi: Şikâyet sıcakta geliyorsa sensör ısınmış haldeyken ölçüm tekrarlanır.
7. Osiloskop: Mümkünse sinyal dalga şekli görülür, halka hasarı ve bozuk diş fark edilir.
8. Eksantrik sinyali ile uyum: İki sinyal arasındaki uyumsuzluk zincir ya da kayış zamanlamasını da gündeme getirebilir.

Krank sensörü ile karışan arızalar

Marş sırasında devir sinyali görülüyor ama araç çalışmıyorsa araştırma yakıt, ateşleme ve kompresyon tarafına kayar. Bu kısa ayrım bile birçok gereksiz parçayı önler.

Sensörü temizlemek işe yarar mı?

Arama önerilerinde "krank sensörü temizleme" sıkça çıkar. Endüktif sensör mıknatıslı olabilir ve ucuna metal tozu tutunabilir. Sökülmesi gerektiğinde bu kalıntıları temizlemek mantıklıdır ve bazı durumlarda sinyali iyileştirebilir. Ancak ısınınca kesilen bir sensörü temizlik onarmaz. Temizlik, sebep bulunmadan yapılan ana çözüm olmamalıdır.

Sensör sökülürken yuvadaki o-ring ve mesafe de kontrol edilmelidir. Halkaya çok yakın ya da çok uzak montaj sinyali bozabilir.

Değişim sırasında dikkat edilmesi gerekenler

• Doğru parça numarası kullanılmalıdır; benzer görünen sensörlerin ölçüleri farklı olabilir.
• Soket ve kablo da değerlendirilmelidir. Yeni sensör hasarlı kablo sorununu çözmez.
• Çok ucuz parçalar özellikle sıcak koşullarda sorun çıkarabilir.
• Bazı araçlarda değişim sonrası öğrenme işlemi gerekebilir.
• Motor durmuşken ve uygun koşulda çalışılmalıdır.

Yolda kalırsanız ne yapmalısınız?

1. Aracı güvenli şekilde kenara alın, dörtlüleri yakın.
2. Sürekli marş basarak aküyü bitirmeyin.
3. Araç soğuduktan sonra çalışırsa bunu not edin; servis için çok önemli bir bilgidir.
4. Çalışsa bile şikâyeti ertelemeyin, çünkü bir sonraki kesilme yoğun yolda olabilir.
5. Bizi arayıp belirtileri anlatın.

Araç aniden stop ettiğinde direksiyon ve fren desteği azalabilir. Bu nedenle aralıklı stop şikâyeti, küçük bir sorun gibi görülmemelidir.