Amortisör Bittiği Nasıl Anlaşılır? Belirtiler ve Test

Amortisör ne yapar?

Yaylar aracın ağırlığını taşır ve yol darbesini yutar. Amortisör ise yayın hareketini kontrol eder ve sallanmayı sönümler. Yani konfor kadar lastiğin yere basmasını da sağlar. Lastik yoldan her ayrıldığında fren, viraj ve çekiş etkilenir.

Bu yüzden amortisörü sadece "yumuşak veya sert sürüş" parçası gibi görmek yanlıştır. Doğrudan güvenlikle ilgilidir.

Belirtiler

• Kasisten sonra aracın birkaç kez sallanması
• Frende aracın burnunu fazla düşürmesi
• Kalkışta arkanın çökmesi
• Virajda fazla yatma
• Yan rüzgârda ve sollamada dengesizlik
• Bozuk yolda artan vuruntu sesi
• Amortisör gövdesinde yağ izi
• Lastikte çanak çanak düzensiz aşınma
• Fren mesafesinin uzaması

Sürücü zamanla alışabildiği için önemli olan, başka bir araçla karşılaştırmak ya da bakımda kontrol ettirmektir.

Sallanma testi

Araç düz zeminde park edilir. Bir köşe güçlü şekilde aşağı bastırılıp bırakılır. Sağlıklı süspansiyon genellikle bir iki hareketten sonra durur. Hareket uzun sürüyorsa amortisör şüphelidir. Her köşede tekrarlayın.

Bu test yalnızca ilk gözlemdir. Yeni araçlarda, gaz basınçlı amortisörlerde ve sert süspansiyonlarda kesin sonuç vermeyebilir. Bu yüzden görsel kontrol ve yol testi ile birlikte değerlendirilmelidir.

Yağ izi ne anlatır?

Gözle görülür yağ kaçağı çoğu zaman değişim için yeterli sebep sayılır. Yine de hafif terleme ile akıntı arasındaki fark deneyim ister.

Fren ve güvenlik üzerindeki etkisi

Lastik yoldan sıçrayınca yere temas azalır. Bu özellikle ıslak zeminde, bozuk yolda ve sert frende hissedilir. Araç daha geç durabilir, ABS daha sık devreye girebilir ve sürücü aracın ağırlaştığını hissedebilir. Kesin yüzde veren iddialara temkinli yaklaşmak gerekir, ama mantık nettir: Yıpranmış amortisör güvenlik payını azaltır.

Sesin kaynağı her zaman amortisör değil

Bozuk yolda takırtı, çoğu zaman şu parçalardan gelir:

• Üst takoz ve rulman
• Z-rot
• Salıncak burcu
• Rotil
• Yay veya yay yuvası
• Toz körüğü ve lastik parçalar

Bu nedenle ses var diye doğrudan amortisör alınmaz. Araç kaldırılıp hareketli parçalar kontrol edilir. Direksiyon çevrilirken gelen gıcırtı üst rulmanı düşündürebilir.

Neden çift değiştirilir?

Aynı aksta farklı sönümleme yapan iki amortisör, aracın dengesini bozabilir. Bu nedenle ön ya da arka amortisörler genellikle çift olarak değiştirilir. Tek amortisör çok kısa süre önce değişmişse ve durumu uygunsa farklı değerlendirme yapılabilir. Bütçe ve araç durumuna göre usta ile konuşulmalıdır.

Değişimde neler kontrol edilir?

1. Üst takoz ve rulman
2. Toz körüğü ve darbe lastiği
3. Yay durumu
4. Bağlantı cıvataları
5. Z-rot ve burçlar
6. Ön düzen ihtiyacı

Ön amortisör değişiminden sonra çoğu araçta ön düzen kontrolü önerilir. Aksi halde lastikler düzensiz aşınabilir.

Havalı ve elektronik süspansiyon

Bazı üst segment araçlarda havalı süspansiyon, kompresör ve elektronik kontrollü amortisörler bulunur. Burada şikâyet farklı olabilir:

• Bir köşenin park halinde alçalması
• Yükseklik uyarıları
• Kompresörün sık çalışması
• Sertlik ayarlarında sorun

Bu sistemlerde arıza kaydı okunur, kaçak ve sensör kontrol edilir. Uygun olmayan çözümler sürüş güvenliğini etkileyebilir. Range Rover ve Mercedes sayfalarımızda da bu konuya değiniyoruz.

Amortisör ömrü

Kaç kilometrede biteceğinin net bir cevabı yoktur. Yol kalitesi, yük, araç ağırlığı ve sürüş tarzı çok etkilidir. Kilometre yerine belirtiye ve kontrole bakılmalıdır. İstanbul'un kasisli yollarında daha erken yıpranma görülebilir. Yıllık bakım sırasında kontrol ettirmek doğru olur.

Muayene ve ikinci el

Muayenede ve ikinci el ekspertizde amortisör performansı değerlendirilebilir. Satın almadan önce araç altındaki yağ izine, lastik aşınmasına ve kasis davranışına bakmak faydalıdır.